Thị trường

Chính sách đang chệch hướng

02/01/2018 11:41

Quá trình tích tụ đất đai phải được diễn ra một cách hết sức tự nhiên, theo quy luật thị trường. Tránh tích tụ bằng giải pháp hành chính, nhà nước chỉ cần thừa nhận quyền giao dịch tài sản của doanh nghiệp và nông dân là đủ.

Chính sách đang chệch hướng

Cần có hành lang pháp lý bảo vệ cả nông dân lẫn doanh nghiệp

Lâu nay đất đai vẫn là vấn đề khó, còn nhiều lúng túng. Theo dõi nhiều quốc gia mới thấy, ít có quốc gia nào lại thay đổi nhiều lần về quy định quản lý đất đai như Việt Nam mà đến nay vẫn chưa hoàn thiện.

Chính sách bị chệch hướng

Trên thực tế, trên dưới 70% khiếu nại của dân đều liên quan đến đất đai, chưa kể đến có điểm tranh chấp nóng về đất đai gần đây giữa người dân và chính quyền. Chắc chắn không cách nào nông nghiệp phát triển được nếu không đẩy mạnh tích tụ ruộng đất. Nếu không tích tụ đất thì giá trị sản xuất nông nghiệp vẫn rất thấp.

Hiện nay, có nhiều hình thức tích tụ ruộng đất: Một là, người nông dân cho doanh nghiệp thuê đất; Hai là, nông dân góp vốn bằng đất cùng doanh nghiệp chia lợi nhuận; Ba là, chính quyền cho thuê trung gian; Bốn là, nông dân bán đất cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, nhà nước phải có chế tài cho cả hai bên: bên thuê và bên cho thuê. Vì tâm lý của người nông dân là muốn giữ đất, và bản thân các hình thức bán đất, góp vốn, nhà nước thu cho thuê đều có rủi ro cao hơn với người dân. Liên quan đến tích tụ đất là dính đến đến quản lý chính trị xã hội vì 70% dân số Việt Nam nằm ở nông thôn.

Bên cạnh đó tích tụ đất thế nào phải đảm bảo an toàn tài sản tối đa cho dân, doanh nghiệp. Tránh tích tụ bằng công cụ hành chính, hãy để tự nhiên họ đến với nhau, tránh việc dùng cách phân phối lại, hay là chính sách thu hồi biến thành nhà nước tước đoạt đất của dân giao cho doanh nghiệp. Tất cả ai có nhu cầu đều mua được, không bị hạn chế hộ khẩu. Khả năng tiếp nhận hàng hóa càng tốt thì hàng càng có giá trị, đất đai cũng như vậy.

Hiện đang có sự bất hợp lý ở lĩnh vực nông nghiệp, nếu có ưu đãi thì lại tập trung ưu đãi cho hộ nông dân đang làm ruộng nhiều hơn là cho doanh nghiệp muốn dấn thân vào. Như vậy, hơn 20 năm chính sách đã bị chệch hướng khỏi nông nghiệp khiến cho doanh nghiệp lảng tránh đi lĩnh vực này, không coi nó là trọng tâm. Dần dà hình thành một nghịch lý, đất nước làm nông nhưng không có nhiều những doanh nghiệp lớn làm nông như một thói quen chuyên nghiệp như các nước Israel.

Còn người nông dân không dễ dàng bỏ ruộng của mình được, nhưng nếu cứ giữ mãi như lâu nay thì họ sẽ không thể thoát nghèo. Do vậy, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp khai thác đất đai, nhưng cần có hành lang pháp lý bảo vệ cả nông dân lẫn doanh nghiệp.

Gỡ bỏ rào cản

Thứ nhất, Chấp nhận một bộ phận nông dân sẽ bị mất đất và bộ phận đó sẽ được bổ sung vào thị trường lao động. Vấn đề đặt ra là làm sao để bộ phận này rời đất một cách chủ động chứ không bị cưỡng ép. Thực tế hiện nay không có lao động cho nông nghiệp, vậy nên một bộ phận thoát li để trở thành người làm thuê là điều cần thiết.

Thứ hai, về mặt chính sách, nếu khuyến khích thì khuyến khích tập trung, nên để tích tụ tự nhiên và tách biệt với tập trung. Có thể 70% diện tích là thuê của nông dân, doanh nghiệp chỉ sở hữu 30%. Nếu thực hiện theo cách này sẽ khuyến khích người nông dân chấp nhận làm thuê trên mảnh đất của mình, vì họ sẽ có thu nhập, về già họ sẽ còn lấy được tiền bảo hiểm và tiền thuê đất để trang trải cuộc sống. 

Thứ ba, vai trò quan trọng nhất của nhà nước là tổ chức hệ thống phân phối làm sao để giảm chi phí sản xuất. Quản lí nhà nước cũng phải tính đầu ra cho hàng nông nghiệp công nghệ cao.

Cuối cùng, để tránh tình trạng một bộ phận nông dân mất đất, mất ruộng, đời sống khó khăn trong quá trình tích tụ ruộng đất, nhà nước phải bổ sung, hoàn chỉnh văn bản quy phạm pháp luật về đất đai mà trước hết là gỡ bỏ rào cản về hạn điền. Phải đặt ra quy định, điều kiện chặt chẽ cho các DN tham gia quá trình này.

Chẳng hạn chỉ những DN đủ năng lực tài chính, có điều kiện về sản xuất kinh doanh, tổ chức thị trường, phát triển công nghệ cao mới được tích tụ ruộng đất. Bên cạnh đó, phải có chế tài để ràng buộc trách nhiệm của DN đối với nông dân. Chính quyền các cấp phải đi theo chính sách, tăng cường quản lý nhà nước về đất đai.

Sắp tới, Chính phủ sẽ có quy định mới với nhiều thay đổi liên quan đến đất đai. Mục tiêu chung là tăng hiệu quả trong sử dụng đất đai, và tạo điều kiện để doanh nghiệp về với nông thôn, đầu tư vào nông nghiệp.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Hữu Trí

Bất động sản 2018: Giai đoạn sôi động sẽ tới

Bất động sản 2018: Giai đoạn sôi động sẽ tới

Năm 2017 khép lại với những kết quả về số lượng và giá trị giao dịch lớn đến từ các nhà đầu tư nước ngoài, góp phần đem lại nguồn đầu tư khá ấn tượng trong những năm qua kể từ thời điểm Việt Nam mở cửa hội nhập toàn cầu.

Không gian mới lạ cho ngôi nhà đón Tết

Không gian mới lạ cho ngôi nhà đón Tết

Mỗi dịp Tết đến cũng là lúc mọi người muốn trang hoàng cho “tổ ấm” của mình trở nên đẹp và ấm áp hơn cũng đồng nghĩa dọn dẹp những điều không may mắn trong năm vừa qua và hy vọng đón một năm mới với nhiều tài lộc, hạnh phúc.

Khối lượng đầu tư bất động sản Mỹ sụt giảm khi các nước láng giềng tỏa sáng

Khối lượng đầu tư bất động sản Mỹ sụt giảm khi các nước láng giềng tỏa sáng

Các nhà đầu tư tiếp tục thể hiện sự tự tin đối với các thị trường bất động sản toàn cầu trong suốt năm 2017 với khối lượng đầu tư trong quý cuối cùng chạm kỷ lục trong ba năm qua.