Thị trường

Các dự án BT có thực sự hiệu quả?

19/06/2018 06:00

Sở Kế hoạch và Đầu tư Hà Nội vừa công bố thông tin dự án xây dựng tuyến đường từ Lê Trọng Tấn đến Vành đai 3, quận Thanh Xuân theo hình thức hợp đồng BT.

Các dự án BT có thực sự hiệu quả?

Hình thức đầu tư đổi đất lấy hạ tầng khiến Nhà nước “thiệt đơn thiệt kép”

Dự án có chiều dài 2,85 km với tổng vốn đầu tư dự kiến 1.412 tỷ đồng và được Hà Nội dự kiến đổi cho nhà đầu tư quỹ đất gần 40 ha tại quận trung tâm. Thời gian thực hiện dự án dự kiến từ 2018 đến 2020.

Về phương án thu hồi vốn, Hà Nội dự kiến quỹ đất thanh toán cho dự án BT tại phường Đại Mỗ, quận Nam Từ Liêm gồm các ô quy hoạch 3-1, 3-2, 4-1, 4-2 với diện tích khoảng 39,8 ha thuộc Quy hoạch phân khu S4. Phạm vi nghiên cứu lập quy hoạch, quy mô và diện tích cụ thể của quỹ đất thanh toán dự án BT được xác định đảm bảo phù hợp với Quy hoạch và các quy định liên quan.

Liên quan đến việc các dự án BT trên địa bàn Hà Nội, hiện các cơ quan chức năng đang được yêu cầu thanh tra, kiểm tra nhiều dự án khi lấy đất “vàng” để triển khai các dự án đô thị, nhà ở với diện tích lớn hàng chục ha.

PGS-TS Nguyễn Đình Hòa, Phó Giám đốc Trường Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm toán cho rằng, hình thức đầu tư đổi đất lấy hạ tầng chứa đựng rủi ro khiến Nhà nước “thiệt đơn thiệt kép”. Theo đó, vì không đấu thầu công khai mà lại chỉ định thầu, nhà đầu tư “một mình một chợ” và được quyền lập dự toán nên khó tránh khỏi công trình bị “thổi giá” cao hơn so với thực tế. Trong khi đó, chưa có quy định rõ ràng về xác định giá trị đất đem đổi trong dự án BT, đây là khoảng trống lớn, khiến giá đất bị định giá thấp hơn giá thị trường.

Thực tế cho thấy không ít trường hợp, đất đem đổi lại gần dự án hạ tầng mà nhà đầu tư xây dựng, khi hoàn thành, đất xung quanh trở thành “đất vàng” giá tăng chóng mặt, gấp nhiều lần so với định giá lúc đầu.

Ví dụ, tuyến đường trục phía Bắc Hà Đông - Hà Nội chỉ dài hơn 5km, tiếp nối đường Lê Văn Lương kéo dài do Công ty Cổ phần Tập đoàn Nam Cường xây dựng, tổng mức đầu tư hơn 700 tỷ đồng. Thành phố Hà Nội đã bố trí hơn 197ha để nhà đầu tư thực hiện dự án đối ứng là Khu đô thị Dương Nội (Hà Đông, Hà Nội). Lúc bàn giao quỹ đất, giá đất chỉ được định giá khoảng 8,5 triệu đồng/m2, nhưng sau khi tuyến đường hoàn thành, đã lên mức 30-40 triệu đồng/m2.

Mới đây nhất, tại kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa XIV, Tổng Kiểm toán Nhà nước Hồ Đức Phớc trình bày báo cáo kiểm toán quyết toán ngân sách nhà nước năm 2016.

Theo báo cáo, kết quả kiểm toán 17 dự án đầu tư xây dựng theo hình thức hợp đồng BT (xây dựng-chuyển giao) trong năm 2017 đã lộ ra hàng loạt sai phạm.

Cụ thể, về phía nhà đầu tư, kiểm toán phát hiện tình trạng góp vốn chủ sở hữu chưa đầy đủ và đúng hạn như tiến độ đã cam kết trong hợp đồng hoặc ký hợp đồng nhưng không quy định phần vốn chủ sở hữu của chủ đầu tư; xác định lãi suất vốn vay còn sai sót, thiếu cơ sở; ký kết hình thức hợp đồng không phù hợp, quy định không rõ ràng thời điểm thực hiện nghĩa vụ với ngân sách làm tăng chi phí lãi vay trong phương án tài chính.

Tổng Kiểm toán Nhà nước chỉ rõ, nhà đầu tư xác định tổng vốn đầu tư trong phương án tài chính chưa hợp lý, một số chi phí lập cao so với thực tế và quy định; hoặc xác định tổng mức đầu tư không chính xác lập dự án, phê duyệt thiết kế dự toán của hầu hết các dựa án còn sai sót về khối lượng, định mức đơn giá.

Điển hình là Dự án Đầu tư đường giao thông bao quanh khu tưởng niệm danh nhân Chu Văn An, huyện Thanh Trì, Thành phố Hà Nội (tổng mức đầu tư tạm tính không có căn cứ 36,79 tỷ đồng)...

Cũng theo Kiểm toán Nhà nước, các dự án BT thực chất là sử dụng nguồn lực ngân sách nhưng không quy định phải là dự án cần thiết, thực sự cấp bách là chưa phù hợp với các quy định hiện hành.

Hầu hết các dự án BT đều lựa chọn nhà đầu tư theo hình thức chỉ định thầu  làm giảm sự cạnh tranh và tiềm ẩn rủi ro chọn nhà đầu tư không đủ năng lực. Việc thanh toán cho nhà đầu tư theo hình thức giao đất đã giải phóng mặt bằng có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê không thông qua hình thức đấu giá là chưa phù hợp quy định của Luật Đất đai năm 2013 và là kẽ hở dẫn đến thất thoát ngân sách.

Để tránh tình trạng này, các chuyên gia cho rằng không được cho phép chỉ định thầu, dự án phải được đưa ra đấu giá công khai để thu hút nhà đầu tư có năng lực thật sự. Ngoài ra, cần bỏ quy định cho phép nhà đầu tư tự lập dự án thay vào đó việc này phải do cơ quan Nhà nước lập, thẩm định và phê duyệt như dự án sử dụng ngân sách Nhà nước để tránh lợi ích nhóm, hay cơ chế xin - cho.

HỒNG HƯƠNG

Lãnh đạo Tổng Cục Quản lý Đất đai: Cơ quan quản lý không tin số liệu của nhau

Lãnh đạo Tổng Cục Quản lý Đất đai: Cơ quan quản lý không tin số liệu của nhau

Đó là thông tin được ông Đào Trung Chính - Phó Tổng cục trưởng Tổng Cục Quản lý Đất đai, Bộ Tài nguyên Môi trường đưa ra khi nói về những vấn đề tiếp cận đất đai cho khu vực kinh tế tư nhân.

Ấn Độ xây 10 triệu nhà thông minh giá rẻ cho người dân

Ấn Độ xây 10 triệu nhà thông minh giá rẻ cho người dân

Bộ Nhà ở và Đô thị Ấn Độ cam kết sẽ cung cấp hơn 10 triệu nhà giá rẻ được trang bị các tính năng thông minh cho người dân vào tháng 12 tới.